Cao Thụy
Đạo Diễn

Tiểu sử

Đạo diễn Cao Thụy sinh ngày 10/06/1936 tại làng Nhồi, thị xã Bắc Ninh. Năm 1947, ông tham gia cách mạng và trở thành đội viên đội Thiếu sinh quân tại quê nhà. Năm 1956, ông được cử đi học tại Liên Xô, đảm nhiệm công việc dịch thuật tiếng Nga cho nhiều cán bộ lãnh đạo của Đảng, Nhà nước. Về sau, ông trở thành chuyên gia của Việt Nam về tiếng Nga và tiếng Trung Quốc. Năm 1970, ông tham gia học tập tại Trường Đại học Điện ảnh quốc gia toàn Liên bang Xô Viết, chuyên ngành biên kịch-kịch bản, tốt nghiệp cử nhân nghệ thuật năm 1975. Về nước năm 1975, chính thức vào miền Nam sinh sống và công tác vào năm 1976, đạo diễn Cao Thụy đã từng giữ cương vị Phó Giám đốc Xưởng phim hoạt hình, hãng phim Giải Phóng. Khi nghỉ hưu, ông tiếp tục làm Bí thư chi bộ kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật Hội Điện ảnh TP.HCM.

Cao Thụy là một trong những đạo diễn thế hệ đầu tiên của điện ảnh Việt Nam; kiêm biên tập phim thiếu nhi, phim hoạt hình, phim tài liệu. Là người đa năng trong điện ảnh, ông là tác giả kịch bản của các phim truyện: Tuổi Thơ, Cánh Chim Mặt Trời, Cha Con Ông Mắt Mèo, Y B’rơ; là đạo diễn các phim: Đàn Chim Và Cơn Bão, Chuyện Của Tuấn, Chú Bé Rắc Rối, và là một trong những nhà nghiên cứu lý luận phê bình về điện ảnh lão làng của Việt Nam.

Đặc biệt ở mảng phim hoạt hình, đạo diễn Cao Thụy là người dành hết tình yêu thiếu nhi qua hàng loạt phim như: Con Khỉ Lạc Loài, Nàng Tóc Thơm, Con Gà Què, Sân Chơi, Cái Kẹo Khổng Lồ, Cầu Vồng Hóa Đá. Trong số này, có tác phẩm Con Khỉ Lạc Loài của ông đã từng đoạt giải thưởng Bông sen vàng tại Liên hoan phim quốc gia lần thứ 3 (diễn ra năm 1974 tại Hải Phòng). Ngoài ra, ông còn viết kịch bản truyện tranh cho thiếu nhi, kịch bản sân khấu, biên kịch, dịch thuật, lý luận phê bình. Đồng thời là người đã dẫn dắt, đào tạo cho nhiều thế hệ diễn viên phục vụ cho nền điện ảnh nước nhà.

Hơn 10 năm trước, đạo diễn Cao Thụy hợp cùng NSƯT Lân Bích, NSƯT Minh Đức cho ra đời Câu lạc bộ diễn xuất của Nhà văn hóa Tân Sơn Nhất. Nhóm nghệ sĩ này tập trung giảng dạy và yêu cầu học viên thực hành từ diễn xuất, phân tích trên phim, đài từ cho đến việc lồng tiếng, hóa trang. Ông còn là giảng viên trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Việt Nam (chi nhánh TP.HCM). Ông đã từng mở Câu lạc bộ diễn xuất điện ảnh cho đối tượng thiếu nhi tại Nhà thiếu nhi TP.HCM, đi nói chuyện chuyên đề về kiến thức điện ảnh cho Câu lạc bộ điện ảnh tại Nhà văn hóa thanh niên, viết sách Sự Ra Đời Của Điện Ảnh cho tủ sách Kiến thức học sinh trung học, do Nhà xuất bản Trẻ phát hành nói về cội nguồn của điện ảnh, đi vào tìm hiểu, nắm bắt các cơ sở vật chất chủ yếu giúp điện ảnh hình thành và phát triển.

Ông viết nhiều báo, thích bút chiến và tranh luận, rất giỏi tiếng Nga và Trung văn. Có thể nói ông là một trong những nhà phiên dịch giỏi tiếng Nga mà giới điện ảnh kính phục. Lúc mới vào miền Nam, Cao Thụy làm việc chung phòng biên tập với đạo diễn Lê Văn Duy và ông Nguyễn Ngọc Quang tại hãng phim Giải Phóng. Đặc biệt Cao Thụy cùng đạo diễn Lê Văn Duy và đạo diễn Xuân Thành mở lớp dạy diễn viên không chuyên đầu tiên tại TPHCM. Trong những cuộc thi Diễn viên triển vọng điện ảnh, Cao Thụy thường xuyên có mặt trong ban giám khảo. Ông có rất nhiều học trò, hiện đang giảng dạy tại trường Cao đẳng Sân khấu Điện ảnh TPHCM. Là người được đào tạo chính quy về điện ảnh khá sớm, nhưng Cao Thụy rất coi trọng việc phát hiện diễn viên tài năng trẻ. Ông thích “phát hiện nhân tài còn nằm trong lá ủ’’. Ông nói nghề nghiệp đạo diễn là việc tìm diễn viên thích hợp tùy theo nhân vật phù hợp với kịch bản phim. Nếu như nhân vật là trẻ con, người già thì lấy đâu ra diễn viên chuyên nghiệp để vào vai. Vậy nên cái việc phát hiện người có khả năng diễn xuất phải được xem là yếu tố quan trọng. Không những yêu thích việc huấn luyện tìm kiếm diễn viên trẻ, Cao Thụy còn hăng hái trong việc bồi dưỡng kiến thức, dạy dỗ chuyên môn cho người viết trẻ. Gặp một cây bút trẻ có khả năng viết kịch bản phim, Cao Thụy vui mừng giới thiệu với tấm lòng tận tụy của người thầy. Ông là nhà sư phạm có nghề, thông minh, hóm hỉnh và tận tụy. Ông cũng nhận vài vai diễn để đóng phim cho vui với các phim như: Phượng, Về Nơi Gió Cát, Đàn Chim Và Cơn Bão, Chuyện Của Tuấn, Người Đẹp Tây Đô, Dòng Đời. Ông thường khoe với bạn bè rằng vai diễn nhỏ xíu đầu tiên của Cao Thụy là trong bộ phim Phượng của đạo diễn Lê Văn Duy. Cao Thụy quê ở xứ quan họ Bắc Ninh, ông đi kháng chiến lúc còn trong tuổi thiếu niên. Vậy mà khi đến tuổi hưu trí ông mới làm đơn vào Đảng. Lễ kết nạp Đảng của Cao Thụy thật cảm động. Đạo diễn Lê Văn Duy hỏi ông rằng: “Một trí thức cách mạng như anh sao chờ đến lúc này mới vào Đảng?”, ông cười tươi hóm hỉnh nói: “Vì đó là lý tưởng của đời tôi’’. Đó là lý do tại sao ông vẫn giữ cương vị Bí thư Chi bộ Đảng thuộc Hội Điện ảnh TPHCM cho đến ngày ông nhắm mắt.

Cao Thụy là con rể của cố nhạc sĩ Hoàng Việt (tác giả nổi tiếng của những bài hát như: Tiếng Còi Trong Sương Đêm, Nhạc Rừng, Lá Xanh, Tình Ca,…). Vợ đạo diễn Cao Thụy tên là Lâm Thị Thanh Bình (mang họ mẹ) sinh năm 1954, là con gái của nhạc sĩ Hoàng Việt và cụ bà Lâm Thị Ngọc Hạnh. Trước đây, vợ ông làm dựng phim tại hãng phim Giải Phóng. Vợ chồng Cao Thụy có ba người con, hai trai một gái.

Đạo diễn Cao Thụy mất vào lúc 21 giờ 10 phút ngày 13/10/2007 tại nhà riêng (5L cư xá Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh - TPHCM) bởi bệnh tim mạch và ung thư máu, hưởng thọ 72 tuổi. Ông được hỏa táng tại huyện Thới An, tỉnh Bình Dương vào sáng 16/10/2008, rồi sau đó đưa về chôn cất tại quê nhà của ông. Một đời vì điện ảnh, ông ra đi khi còn nhiều dự án cho điện ảnh đang dang dở như dự án ngân hàng kịch bản Việt Nam, Những người làm công tác chiếu bóng ở Tây Nguyên, phim ngắn Việt Nam.

(Tổng hợp từ nhiều nguồn)

* Tặng heomoi *

Bài viết của Akino (c) www.yXine.com 2008